جهت معاملهء اجناسى كه طرفين را مطلوب بود و از طوايف فرنگ ساكنان دو شهر يكى « ونس » « 1 » ديگر « جنوه » كه ذكر آن در « يرپ » گذشت مشغول به تجارت بودند . و ديگر گروه از فرنگيان را دخل در « 2 » تجارت بلاد خصوص هندوستان نمىدادند ، چنانچه آن قوم مذكور مال و اشياء هندوستان را مىآوردند « 3 » به هر قيمت كه مىخواستند مىفروختند ، و منفعت سه چندان و زياده بر آن مىگرفتند ، چنانچه در آن وقت يك سير ابريشم خام را همو زن زر سفيد مىفروختند ، و سالهاى دراز بر اين « 4 » منوال بگذشت ، و از اين جهت ايشان بسيار متموّل و مالدار شدند ، و فرنگيان ديگر بر ترفّع و ترقّى احوال ايشان حسد مىبردند و حسرت مىخوردند . حكيم « 5 » كلمبس مستخرج ارض جديد يعنى امرقه ، و پيدا كنندهء آن ، و مستخرج قطب‌نما تا آنكه در سنهء يكهزار و چهارصد و هشتاد و سه ( 1483 ) عيسوى « كلمبس » نامى ؛ به كاف تازى ساكن « جنوه » كه نهايت عالم و فاضل بود و از علم نجوم و هيئت و هندسه و احوال دنيا اطّلاع تمام داشت ؛ و گويند كه : او اوّل

--> ( 1 ) ونس - ونيز « Venice » بندرى است در ايتاليا در كنار درياى آدرياتيك ، دنس : « الف » . ( 2 ) در تصرّف : « ب » . ( 3 ) و به هر : « الف » . ( 4 ) برين : « ب » . ( 5 ) ذكر حكيم : « ب » .